Knut Hamsun – Açlık

Tarihin tozlu sayfaları 5 Kasım 2015’i gösterirken Goodreads’te Açlık‘la ilgili yaptığım yorumum buymuş. Kitabın beni ne kadar derinden etkilediğini bu satırları okuyunca tekrar hatırladım. Bu sebepten dolayı da blogumda bir inceleme yazısı paylaşmak istedim.

Açlıkla boğuşan, ölümle burun buruna gelen, onurunu kaybetmektense hayatını kaybetmeyi göze alan, deliliğin sınırlarında dolaşan bir adam. Bu adam, siz ne kadar bitirmek isteseniz de hayatın devam ettiği gerçeğini yüzümüze acımasızca vuruyor.

Knut Hamsun ve Açlık..

Açlık‘ı okumadan önce kendisi hakkında hiçbir bilgim yoktu. Genelde de pek araştırma yapmam zaten. Ancak hazır kitap hakkında yazıyorken birkaç satır bilgi de yazar hakkında bulunsun istedim.

Hamsun takvimler 1859 yılını gösterirken yedi çocuklu bir ailenin dördüncüsü olarak Knud Pederson adıyla Norveç’in Lom adlı kasabasında doğmuş. 17 yaşına kadar para için ilkokul öğretmenliğinden ayakkabı tamirciliğine kadar çeşitli işlerde çalıştıktan sonra halat yapımında çıraklık yapmak üzere bir yere girmiş. Yaklaşık bu zamanlarda da yazılar yazmaya başlamış. Yazılarını gösterdiği Erasmus Zahl adındaki bir işadamından kendisine maddi olarak yardım etmesini istemiş ve teklifi kabul edilmiş. Bu yardım Hamsun’un hayatındaki dönüm noktalarından biri olmuş gibi gözüküyor. Ardından arkadaşının annesinden ödünç aldığı bir miktar parayla Amerika‘ya gitmiş. Orada da çeşitli işlerde çalışmış ve yazılar yazmış yıllar boyunca. 1909‘da yaptığı ikinci evliliğinden doğan çocuklarıyla hayatının sonuna kadar beraber yaşamış ve 1952 yılında, 92 yaşında, hayata gözlerini yummuş.

Knut Hamsun Eşi ve Çocukları(1917)

Knut Hamsun, Eşi ve Çocukları(1917)

1890 yılında yayınlanan Açlık romanı, Hamsun’un en bilinen ve en ünlü romanıdır. Franz Kafka‘nın da aralarında bulunduğu onlarca yirminci yüzyıl yazarına bu roman ışık tutmuştur. Hamsun bu başarısı 1920 yılında Nobel Ödülü alarak taçlandırmıştır.

Ancak kitaplarının yanı sıra Nazi sempatizanı olarak da anılmaktadır Hamsun. Hitler’e destek vermiş ve parti için propaganda yazıları yazmıştır. Hatta direk Goebbels ve Hitler‘le tanışmış ve yakın temas halinde bulunmuştur. Almanya’nın savaşı kaybetmesinin ardından tutuklanmış ve Norveç’te hakkında dava açılmış, para cezasına mahkum edilmiştir.

Bir Norveçli biyograftan alıntı yaparak bu bölümü bitirmek istiyorum:

Onlarca yıl boyunca kendisinden nefret etmemize rağmen ona karşı beslediğimiz sevgiyi engellememiz çok zor… Bu bizim Hamsun travmamız. O(Hamsun) mezarında kalamayan bir hayalet.

Açlık

Kitabı tam 3 günde bitirdim. Okula gidip gelirken otobüste, metrobüste , metroda fazlasıyla boş zamanım oluyordu. Gidiş-geliş 3 saate yakın vakti İstanbul yollarında öldürüyordum. Hayatımdan feda etmek zorunda kaldığım bu “boş zamanlarda” da kitap okumaya gayret ediyordum. Ayakta, otururken vs. farketmez. Yeter ki her gün her gün görmekten artık midemi bulandıran metrobüs duraklarına bakmamı engelleyecek bir uğraşım olsundu. İşte bu yolculuklarım esnasında okudum ve bitirdim Knut Hamsun‘un kitabını.

Kitabımızın başkarakteri Ylajali. Yazılar yazıp satmaya çalışan ve deliliğin sınırında yaşayan bir karakter. Bir an dünyanın en mutlu insanıyken bir dakika sonra depresif düşüncelerle mutlu dünyasını kendine dar edebiliyor. İşte bu manik depresif ruh hali, Ylajali’nin yaşadığı aşk acısı ve parasızlığın getirdiği açlığın sonucu. Genel anlamıyla kitabın konusu bu kadar basit görünürken Açlık’ı bu kadar özel kılan ne peki?

Yalın ve Sade..

Kitabın anlatımı çok akıcı ve sade. Kelimeler arasında kaybolup hikayeden ve yaşananlardan kopmuyorsunuz. Ağdalı bir anlatımı yok. Ancak bu sadelik kesinlikle kitabın değerini düşürmüyor. Hamsun hikayeyi ve karakterin hissettiği duyguları öyle bir anlatıyor ki, sanki açlıktan sokaklarda çöp karıştıran, karnını doyurmak için parmağını kesip kendi kanını içen Ylajali değil de sizsiniz. An be an karakter ne hissediyorsa o an siz de onu hissediyorsunuz, sanki bir film izler gibi. Çok şükür hayatımın şu anına kadar aç veya açıkta kalmadım. Bu yüzden açlığın ne demek olduğunu bilemem. Ama kelimelerin gücünü öyle bir kullanıyor ki Hamsun, bunun nasıl bir şey olduğu hakkında bir fikir yaratıyor zihninizde ve kalbinizde.

Bir şeyler yazarak para kazanmaya çalıştığından bahsetmiştim. Yazma işin de pek başarılı olduğunu söyleyemeyiz. Editörler tarafından çokça reddediliyor. Kabul edilen yazılarından sonraysa hem başarmasından dolayı hem de ödeme yapılmasından dolayı havalara uçuyor desek yeridir Ylajali için. Ancak bazen maddi anlamda durumu o kadar kötü oluyor ki yazı yazmak için bir kalem alacak para bile bulamıyor. Hal böyle olunca sürekli bir gelirden de söz edemiyoruz.

Ylajali’nin bu kadar fakirliğe rağmen ödün vermediği tek bir şey var, o da onuru. Karşılıksız asla para almayan, onurunu kaybetmektense ölmeyi yeğleyen bir karakter.

Kitabın dikkatimi çeken bir diğer özelliği kısalığı oldu(160 sayfa). Evet kitabın kısa olması her zaman kitabı daha okunabilir kılar. Ama karakteri yeteri kadar tanıyamadığımızı düşünüyorum. Nereden gelmiş, ne yapmış da bu durumda vs. gibi soruların cevabı yok. Bu da karakterin derinliğini etkiliyor kanımca. Biraz daha detaya inilebilirdi sanırım karakteri daha iyi tanımamız açısından.

Bir başka taraftan bakınca aslında 21. yüzyıl şartlarında kitabımızın karakteri oldukça tanıdık. Neden bunu diyorum, çünkü yazılar yazıp bunları gazete ve dergilere satmaya çalışan, açlık ve sefalet içinde hayatlarını sürdüren karakterleri eminim çoğunuz daha önce başka kitaplarda da görmüşsünüzdür. Peki benzerlerinden bir adım öteye taşıyan ne? Önceden de belirttiğim gibi  yazım tekniğinden başka bir şey değil. Hamsun’un hikayeyi ele alışı ve aktarışı o kadar derin ki tartışmasız benzerleri arasından Açlık‘ı bir adım öne çıkartıyor.

Son Söz

Goodreads‘te gördüğüm bir yorumda Açlık için insan bilincinin en güçlü sınavı diyordu. Bu yoruma katılmamak elde değil gerçekten. Kişinin açlıkla ve kendisiyle imtihanı daha iyi nasıl anlatılabilir doğrusu bilmiyorum. Sanırım birkaç sene sonra dönüp tekrar okumam gerekecek. Yeni şeyler keşfedebilmek, farklı dersler çıkarabilmek için. Açlık’ı okuyun, okutun..

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.