Mahfi Eğilmez – Değişim Sürecinde Türkiye: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Sosyo-Ekonomik Bir Değerlendirme

Mahfi Eğilmez’le, namıdiğer Mahfi Hoca, ilk kez televizyon ekranları sayesinde tanıştım. Ekonomiye merakımın yeni yeni yeşerdiği dönemlerdi. Sakin ve öğretici tavrı beni kendisine hayran bırakmıştı. Sosyal medyaya adım atmamla beraber Mahfi Hoca’yı Twitter‘da ve Kendime Yazılar adlı blogunda da takip etmeye başladım. Ülkenin yönetiminde söz sahibi olan ekonomi dahisi Yiğit Bulut‘un hedef göstermesinden sonra ekranlara veda etmek zorunda bırakılsa da kendisini hala zevkle okumaya ve blogunda yazdıkları ışığında yeni şeyler öğrenmeye devam ediyorum. Mahfi Eğilmez’in ekonomiyle ilgili birçok kitabı olsa da tarihi bilgilerle harmanlanmış Değişim Sürecinde Türkiye, hocanın okuduğum ilk kitabı oldu. Son olmayacağı ise kesin..

En büyük erdem, insanın kendisine zorla kabul ettirilenlere başkaldırabilmesidir.

Mahfi Eğilmez - Değişim Sürecinde Türkiye atatürk


Değişim Sürecinde Türkiye

Değişim Sürecinde Türkiye, Osmanlı’nın son dönemlerinden başlayarak Cumhuriyetimizin şimdiki zamanlarına dek uzanan zaman diliminde, geçmişte yaşanmış olayları veriler ve istatistikler eşliğinde değerlendirerek geleceğe bir bakış atmamıza imkan sağlıyor.

Günümüz dünyasında hareket serbestliği olmayan tek üretim aracı emektir.

Mahfi Eğilmez - Değişim Sürecinde Türkiye halil inalcık

Başta bazı tanımları yapıp okuyucuyu bilgilendiren Mahfi Hoca, daha sonra Dünya’yı değiştiren hadiseler ve sonuçlarından bahsederek Osmanlı ve Türkiye Cumhuriyeti’ne geçiş yapıyor. Daha sonra ise analizlerinden bahsedip (Türkiye’nin) gelecekteki olası ekonomik ve sosyolojik senaryolarından bahsediyor. Ayrıca bu analizleri yaparken siyasetin ve ülkeyi yönetenlerin politikalarına da değinip son derece yerinde tespitlerde bulunuyor.

Yapısal reformların en somut adımları Cumhuriyet’in ilk 15 yılında saklı. Başka yerlere bakmaya, yabancılara sorup öğrenmeye gerek yok. Çünkü yabancılar yapısal reformları büyük ölçüde Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş yıllarındaki bu atılımlardan öğrendi.

Mahfi Eğilmez - Değişim Sürecinde Türkiye istatistik

Bence kitabı güzel ve öğretici kılan sebeplerden birisi de Hoca’nın elinde muntazam bir veri seti olması ve bu verileri kullanarak normal bir vatandaşın anlayacağı sadelikte ekonominin durumunu anlatmayı başarmış olmasıdır. Gerçi bu verileri daha detaylı bir şekilde blogunda da güncel olarak paylaşıyor ama kitapta büyük bir yap-bozun parçası olarak kullanması daha ilgi çekici tabi ki. Kullandığı veriler ve istatistikler sadece ekonomiyle ilintili de değil. Eğitimden teknolojide yatkınlığa kadar geniş yelpazedeki araştırmaları, tek bir çatı altında toplayıp anlamlı bir bütün haline getirmesi de bence Eğilmez’in ayrı bir başarısı. Boş geçilen tek bir sayfa, tek bir satır yok. Kitap gerçekten dolu dolu..

Machiavelli, yüzyıllar önce “Prens” adlı kitabında: “Türkleri kolay kolay liderleri aleyhine ayartamazsınız. Ama bir kez ayartırsanız bu kez bağlılıklarını sizin otoritenize bağlılık şeklinde göstereceklerdir.

Kitap özelinde Türkiye odaklı gibi gözükse de aslında dünyanın durumunu da bir bakış atıyor. Değişim Sürecinde Türkiye, adının dışına çıkarak aynı zamanda başka ülkelerin ekonomik durumlarını da ele alıyor. Zaten küreselleşmiş bir sistemde çarkları birbirinden bağımsız değerlendirmek hata olurdu. Bir bütün halinde bakmak, daha doğru analizler yapıp doğru sonuçlara ulaşmamıza yardımcı olur.


Kendime Notlar

Kitapta ilgimi çeken, altını çizdiğim birkaç satır bilgiyi sizinle de paylaşmak isterim..

  • İtalyanca loggia kelimesinden türeyen lonca terimi, Osmanlılarda oda, birlik olarak adlandırılıyordu.
  • Birinci Dünya Savaşı’ndan sonra İngiltere adına Versailles Antlaşması görüşmelerine katılan kurulda yer alan John Maynard Keynes, antlaşmanın bu haliyle Almanya’nın iflasına ve çökmesine yol açacağını ve bunun da ileride Avrupa’ya ve dünyaya çok ağır maliyetler yükleyecek olaylara neden olacağını söyleyerek toplantıyı terk etmiştir.
  • Fransızlar, Misak-ı Milli’yi tanıyan ilk İtilaf devleti olmuştur.
  • Lozan’da iki tur görüşme yapıldı. İlk turda kapitülasyonların kaldırılması, İstanbul’daki yabancı askerlerin çekilmesi ve Musul konusunda anlaşma sağlanamadı ve Türk heyeti görüşmeleri terk etti. Bunun üzerine Mustafa Kemal Paşa, başkomutan sıfatıyla orduyu yeniden savaş hazırlıklarına girişmesi emrini verdi. Bu emri izleyerek Sovyetler Birliği, böyle bir savaş çıkarsa Türkiye’nin yanında savaşa gireceğini deklare etti.
  • Osmanlı tarihinde parayı en fazla tağşiş eden(paranın değerini düşüren) padişah Fatih Sultan Mehmet’tir.
  • Osmanlı borçları Lozan’da imparatorluğu oluşturan ülkelere paylaştırıldı. En büyük pay Türkiye Cumhuriyeti’ne düştü. Türkiye, Osmanlı borçlarının geri ödenmesini ilk borcu aldığı 1854 yılından tam 100 yıl sonra 1954 yılında tamamladı. Osmanlı borçlarının tasfiyesi Türkiye Cumhuriyeti’nin 30 yılına mal oldu.
  • Bugün büyük bir buluş gibi takdim edilen yap-işlet-devret projelerini Osmanlı yönetimi bundan 150 yıl önce demiryollarını, tramvay yollarını yaptırmak için kullanmıştı.

Mahfi Eğilmez - Değişim Sürecinde Türkiye arka kapak

Bir toplum, geçmişte çekilen acıları hatırlamaz, yapılan hataları değerlendiremezse aynı acıları çekmeye mahkumdur. Tarihini doğru okumayan kuşaklar, gün gelir o tarihi başkalarından dinlemek zorunda kalır.


Son Söz

Değişim Sürecinde Türkiye’yi gerçekten çok büyük bir zevkle ve kısa bir süre içerisinde okudum. Öyle ki daha çok romanlarda hissettiğim o hiç bitmesin isteği bile yeşerdi içimde. Bir ekonomistin gözünden, gerçekleri saptırmadan her şeyi bütün çıplaklığıyla görmek isteyenler için enfes bir eser. Mahfi Eğilmez de söylediklerini dikkatle dinlememiz gereken bir öğretmen. Okuyun, okutun. Kalın sağlıcakla..

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.